Aday Sürücü
Sürücü belgesini yeni almış ve belirli bir süre boyunca deneme dönemindeki sürücüdür. Bu dönemde işlenen bazı ihlaller, belgenin iptaline ve yeniden değerlendirme sürecine yol açabilir.
Psikoteknik ve Trafik Terimleri Sözlüğü
Psikoteknik değerlendirme ve trafik mevzuatı süreçlerinde sık karşılaşılan terimlerin kısa ve bilgilendirici tanımlarını burada bulabilirsiniz. Aramak istediğiniz terimi yazarak listeyi filtreleyebilirsiniz.
Bilişsel Beceri
Dikkat, algı, bellek, muhakeme ve karar verme gibi zihinsel işlevlerin bütünüdür. Trafikte tehlikeyi fark etme, doğru kararı verme ve odaklanmayı sürdürme gibi süreçlerde belirleyicidir.
e-Devlet Raporu (e-imzalı)
Psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri onayı tamamlandığında rapor, e-imza ile elektronik sistemlere iletilir ve e-Devlet (turkiye.gov.tr) üzerinden sorgulanabilir. Fiziki kart ve ıslak imzalı evrak dönemi sona ermiştir.
e-Devlet'te nasıl sorgulanır? →Hız ve Mesafe Algısı
Hareketli nesnelerin hızını ve bir hedefe olan uzaklığını doğru tahmin edebilme becerisidir. Takip mesafesi ayarlama, sollama ve kavşak geçişi gibi kararlarda belirleyicidir.
Karayolu Taşıma Yönetmeliği (KTY)
Ticari taşımacılığın koşullarını düzenleyen yönetmeliktir. 34. maddesi kapsamında, ticari amaçla araç kullanan sürücülerin periyodik olarak psikoteknik değerlendirmeye tabi tutulması öngörülür.
Ticari araç sürücüleri →KTK Madde 118 (Ceza Puanı)
Trafik kurallarının ihlali sonucu uygulanan ceza puanı sistemini düzenleyen maddedir. Bir yıl içinde 100 ceza puanının doldurulması sürücü belgesinin geri alınmasına yol açar; tekrar durumuna göre farklı yaptırımlar ve psikoteknik gerekliliği doğabilir.
Ehliyet iadesi süreci →KTK Madde 48 (Alkol)
Karayolları Trafik Kanunu'nun alkol veya uyuşturucu etkisinde araç kullanımını düzenleyen maddesidir. İhlalin tekrar sayısına göre sürücü belgesine belirli sürelerle el konulur; belirli koşullarda psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri onayı gündeme gelir.
Alkol ve ceza puanı rehberleri →KTK Madde 51 (Hız)
Karayolları Trafik Kanunu'nun hız sınırlarını ve hız ihlali yaptırımlarını düzenleyen maddesidir. Belirli sıklıkta tekrarlanan hız ihlalleri sürücü belgesinin geri alınmasına ve bazı durumlarda psikoteknik değerlendirmeye yol açabilir.
Psikiyatri Onayı
Psikoteknik test sonucunun resmî geçerlilik kazanabilmesi için gereken, psikiyatri uzmanının muayene ve değerlendirmesine dayanan onaydır. Mevzuat gereği test tarihinden itibaren 45 gün içinde alınması gerekir; hekim, test sonuçlarından bağımsız olarak kendi değerlendirmesine göre karar verir.
Psikiyatri onayı neden gereklidir? →Psikomotor Beceri
Görsel veya işitsel bir uyaranı algılayıp buna uygun, zamanında ve doğru bir bedensel tepki (el-ayak hareketi) üretebilme becerisidir. Sürüşte fren-gaz kullanımı, direksiyon kontrolü gibi eylemlerin temelini oluşturur.
Psikoteknik Değerlendirme
Sürücülerin güvenli araç kullanımıyla ilişkili dikkat, tepki hızı, hız-mesafe algısı, görsel bellek, muhakeme ve koordinasyon gibi bilişsel ve psikomotor becerilerinin bilgisayar destekli sistemlerle ölçüldüğü değerlendirmedir. Sonuç, psikiyatri uzmanı onayıyla resmî geçerlilik kazanır.
Test sürecini tanıyın →SRC Belgesi
Ticari araç kullanan sürücülerin mesleki yeterliliğini gösteren, Ulaştırma Bakanlığı mevzuatına tabi belgedir. Taşımacılığın türüne göre SRC 1, 2, 3, 4 ve 5 kategorileri bulunur. Psikoteknik raporundan bağımsız bir belgedir; biri diğerinin yerine geçmez.
SRC ile psikoteknik farkı →SÜDGE
Sürücü Davranışlarını Geliştirme Eğitimi'nin kısaltmasıdır. İl Sağlık Müdürlükleri tarafından yürütülen, özellikle alkol veya madde kullanımına ilişkin farkındalığı artırmayı hedefleyen bir eğitim programıdır. Psikoteknik değerlendirmeden farklı ve ondan bağımsız bir süreçtir.
Sürücü Belgesi Geri Alma
Trafik ihlalleri nedeniyle sürücü belgesine belirli sürelerle el konulması veya iptal edilmesidir. Bekleme süresi ve iade koşulları ihlalin türüne ve tekrar sayısına göre değişir; e-Devlet üzerinden sorgulanabilir.
Ehliyet iadesi rehberleri →Tepki Hızı
Bir uyaranın fark edilmesiyle ona verilen tepki arasında geçen süredir. Trafikte ani gelişen olaylara (yola çıkan yaya, aniden yanan fren lambası) ne kadar hızlı ve doğru tepki verilebildiğini gösterir.
Trafik Psikolojisi
İnsan davranışının trafik ortamındaki güvenlikle ilişkisini inceleyen psikoloji alanıdır. Dikkat, risk algısı, dürtüsellik ve karar verme gibi etkenlerin sürüş güvenliğine etkisini araştırır.